پیامی سبز ، برای پیشگیری از اعتیاد

زندگی بسان رودخانه یی خروشان و زیبا برای همه ی انسانها در جریان است و آنانی که از این شهد می نوشند و در کنار آن به تبادل عواطف منزه با همنوعان خویش می پردازند ، از لحظه لحظه ی ایام بهره مند می شوند . من و تو نیز از این هستی هستیم . من و تو باید از سبزی وجود خویش لذت ببریم و از مواهب پاک و بیکران استفاده کنیم . همه چیز زیباست ! هر چه هست زیبایی است و تجلی گاه این همه زیبایی ، من و تو هستیم . پس شاکر باشیم و این همه نعمت را پاس بداریم . مبادا غفلت کنیم ! مبادا نشانه های عشق را نبینیم ! مبادا چشم هایمان را ببندیم و حقیقت را به بوته فراموشی بسپاریم و سردی مرگ را بر گرمای زندگی ترجیح دهیم ! مبادا به دنبال سراب باشیم که اگر چنین شود ، بازگشت سخت و توان فرسا خواهد بود . امید را ، عشق را ، عاطفه را در وجودمان شعله ور سازیم و در نور و پاکی غوطه ور شویم . اوج و عروج را هرگز از یاد نبریم و بدانیم تا زمانی که هوشیار و بیدار ، با اراده ، قاطع و فرزانه باشیم ، کمتر اسیر دانه ها و دامها می شویم!

 اعتیاد :

اعتیاد یعنی وابستگی به مواد . مواد اعتیادآور شامل همه ی موادی است که روی مغز تأثیر گذاشته و باعث هیجان ، عصبانیت ، افسردگی ، رفتار غیر طبیعی و یا گیجی می شوند و مصرف مکرر آنها وابستگی ایجاد می نماید . وابستگی هم یعنی تمایل شدید فرد به ادامه ی مصرف یک ماده . وابستگی باعث بروز برخی رفتارها و حالات غیرعادی زیر در فرد می شود :

• 1. فرد وابسته برای رسیدن به حالت نشئه و سرخوشی مجبور است به تدریج مقدار ماده ی مصرفی را افزایش دهد .
• 2. فرد وابسته در صورت عدم مصرف ماده ، به عوارض ناراحت کننده ای از نظر جسمی و روانی دچار می شود .
• 3. فرد وابسته به تدریج نسبت به آداب و مسئولیت های خانوادگی و اجتماعی خود بی تفاوت می شود .
• 4. فرد وابسته گاهی به ترک ماده تمایل پیدا می کند ، اما نمی تواند آنرا ترک کند .

سوء مصرف :

بدین معناست که اگر چه فرد نسبت به مواد اعتیاد ندارد ، ولی آن را مصرف می کند و در مقایسه با وابستگی حالات خفیف تری را نشان میدهد . این امر منجر به بروز مشکلات قانونی ،  اجتماعی و یا ا رتباطی شده و فرد را از انجام وظایفش باز میدارد .

مواد مورد سوء مصرف :

هدف از آشنایی با مواد مورد سوء مصرف ، مخدر و ابزارهای مصرف آنها ، افزایش توانایی در شناسایی مبتلایان احتمالی به مصرف مواد مخدر در محیط زندگی می باشد . مواد مخدر مورد سوء مصرف انواع زیادی دارد . ما در اینجا تنها موادی را ذکر می کنیم که مصرف آن در ایران رایج تر می باشند .

 1. تریاک : تریاک از گیاه خشخاش بدست می آید . منشاء هروئین ، کدئین و مرفین نیز همین ماده است . تریاک معمولاً به رنگ قهوه ای تیره و دارای قوامی خمیری است که بویی شبیه به ادرار مانده دارد و هنگام سوختن بوی خاصی شبیه چسب دوقلو میدهد . تریاک به دو صورت لول تریاک و قرص تریاک وجود دارد .

2. سوخته تریاک : پس از کشیدن تریاک ماده ای به رنگ قهوه ای سوخته و براق بدست می آید که سوخته ی تریاک نام دارد .

3. شیره ی تریاک : از حل کردن سوخته ی تریاک در آب و جوشاندن و صاف کردن آن ، شیره ی تریاک به دست می آید .

4. هروئین : هروئین یکی از مشتقات مرفین می باشد . پودری نرم و سفید رنگ بوده که انواع ناخالص آن قهوه ای رنگ است . هروئین را به اشکال گوناگونی بسته بندی می کنند .

5. کدئین : ماده ی سفیدرنگی است که به صورت قرص های خالص یا به صورت ترکیب با استامینوفن و آسپرین یا شربتهای ضد سرفه مورد استفاده قرار می گیرد . مصرف مکرر و بدون دلیل قرص های مذکور می تواند نشانه ای از اعتیاد باشد .

6. مرفین : مرفین پودری است سفیدرنگ یا به رنگ کرم یا گاه قرمز آجری ، تلخ مزه و بی بو که این ماده در حالت خاص ، نرم و ورقه ای است . البته شکل تزریقی مرفین هم وجود دارد .

7. حشیش : حشیش از سرشاخه های گیاه شاهدانه بدست می آید که رنگ آن سبز خاکستری و گاهی قهوه ای مایل به سبز است و به نامهای ماری جوانا ، بنگ ، گراس و علف نیز معروف است .

 داروهایی که مصرف پزشکی دارند :

برخی داروهایی که برای درمان بیماریها تجویز می شوند در صورت مصرف نابجا می تواند اعتیادآور باشد . این داروها عبارتند از :

• 1) داروهای مسکن و خواب آور ( دیازپام ، کلردیازوپوکساید ، اکسازپام و ... ) ، باربیتوراتها ( فنوباربیتال ، سکو باربیتال و ... )
• 2) قرص های ضد درد مانند استامینوفن کدئین ، آسپرین کدئین و شربتهای ضد سرفه و خلط آور حاوی کدئین
• 3) قرص های دی فنوکسیلات ، بی پیریدین ، آرتان و آمفتامین ها مثل ریتالین .

 آثار مصرف مواد افیونی :

آثار مصرف مواد افیونی معمولاً تا 8 ساعت پس از مصرف باقی می مانند . پاره ای از این آثار  عبارتند از :

• 1. تغییرات رفتاری یا روانی ( ابتدا سرخوشی و سپس بی تفاوتی ، کج خلقی و پرخاشگری ، بی قراری یا کندی روانی حرکتی و اختلال در قضاوت )
• 2. تهوع و استفراغ
• 3. کاهش احساس درد
• 4. احساس گرما ، گر گرفتن و خارش بینی
• 5. سنگینی دست و پا و سستی
• 6. خشکی دهان
• 7. کاهش فشار خون
• 8. تنگ شدن مردمک ها
• 9. یبوست و کاهش اشتها
• 10. افت عملکرد شغلی و اجتماعی

 خانواده های آسیب پذیر :

• خانواده های پرتنش : تفاوت سلیقه و عقیده بین والدین اغلب باعث درگیری و مجادله شده و در نهایت فشار روانی فراوانی به فرزندن وارد می کند . در این حالت ممکن است فرزندان برای رهایی از اضطراب و تنش به محیطی خارج از خانواده پناه ببرند و به این ترتیب احتمال آسیب افزایش یابد .
• خانواده های تک سرپرست و بی سرپرست : اکثر تحقیقات حاکی از آن است که آسیب های اجتماعی در خانواده های تک سرپرست و بی سرپرست بیشتر از خانواده های معمولی است . زیرا در این خانواده ها نظارت سالم و سازنده یا وجود ندارد و یا بسیار اندک است و در عین حال روابط عاطفی اعضای خانواده کم و بیش دچار اختلال شده است . طلاق یکی از این موارد محسوب می شود ، بنابراین دختران و پسرانی که والدین خود را در اثر جدایی و طلاق از دست میدهند بیشتر به بزهکاری و اعمال ناپسند روی می آورند .
• خانواده های بدسرپرست : والدین الگوی اصلی فرزندان می باشند . در اکثر تحقیقات مشخص شده است که فرزندان ، بسیاری از رفتارهای خوب یا بد خویش را از پدران و یا مادران خود آموخته اند . بی تردید معتاد بودن یکی از والدین (یا هر دو) این تصور را در فرزندان بوجود می آورد که اعتیاد یک عمل عادی بوده و جزئی از روند رشد و بزرگسالی محسوب می شود . در بیشتر خانواده هایی که یکی از والدین معتاد می باشند خواه ناخواه آشنایی با استعمال مواد مخدر به آسانی صورت گرفته و جو خانواده ، گرایش به مصرف مواد مخدر را تسهیل می نماید . طبق آمار حدود 30% از معتادان کسانی بوده اند که قبل از رسیدن به سن 10 سالگی در خانواده های معتاد رشد کرده اند .
• خانواده های دارای مشکلات ارتباطی : وجود روابط گرم و صمیمی در خانواده ، یکی از بهترین ابزارهای پیشگیری از آسیب های اجتماعی است . ایجاد و برقراری روابط صمیمی و سرشار از ثبات و امنیت عاطفی در خانواده ، باعث تقویت اعتماد به نفس همراه با احساس تعلق به جمع و نوع دوستی می شود . در مواردی که روابط عاطفی بین اعضای خانواده سرد و خشک باشد ، فرزندان احساس تنهایی نموده و برای پر کردن خلاء عاطفی خود به محیط خارج از خانواده پناه می برند .
• خانواده های دارای مشکلات تربیتی : روش تربیتی والدین عامل مؤثری در تکامل و تکوین شخصیت فرزندان است . روش های تربیتی سخت گیرانه ، تحکم آمیز و یا سهل انگارانه ، آسیب زا بوده و زمینه ساز انحرافات اجتماعی از جمله اعتیاد می باشد .

 پیشگیری از اعتیاد در خانواده : به منظور پیشگیری از گرایش فرزندان به مصرف سیگار و مواد مخدر قبل از هر چیز ، خانواده ها باید نسبت به موارد ذیل آگاهی کافی داشته باشند :

• 1. کسب اطلاعات کافی در مورد سیگار ، تنباکو و سایر مواد مورد سوء مصرف
• 2. آگاهی از علائم سوء مصرف مواد
• 3. آگاهی از موقعیت های زمانی و مکانی مخاطره آمیز
• 4. آگاهی از شیوه ها و مهارت های تحکیم روابط خانوادگی
• 5. آگاهی از روش های پیشگیری از مصرف مواد مخدر در خانه
• 6. ارتباط والدین یک محله با یکدیگر و تشکیل گروههای همیاری