21. شناسنامه حضرت اشموئیل علیه السلام

قوم یهود که در زیر سلطه فرعونیان ضعیف و ناتوان شده بودند بر اثر رهبری های خردمندانه موسی (ع) از آن وضع اسف انگیز نجات یافته و به قدرت و عظمت رسیدند . خداوند به برکت این پیامبر ، نعمت های فراوانی به آنها بخشید که از جمله آنها تابوت بود که در سوره بقره ایه 248 از تابوت سخن به میان آمده است .

تابوت در لغت به معنی صندوقی است که از چوب می سازند و اینکه می بینیم به صندوقِ نقل و انتقال جنازه ها ، تابوت می گویند به همین مناسبت است . اما باید توجه داشت که معنی اصلی تابوت اختصاص به مردگان ندارد بلکه هرگونه صندوق چوبی را شامل می شود . درباره اینکه تابوت بنی اسرائیل و به عبارت دیگر « صندوق عهد » چه بوده و چه کسی او را ساخته است و محتویات آن را چه چیز تشکیل می داد ، در روایات و تفاسیر ما سخن بسیار است . اما از گفتار اهل بیت و مفسران برمی آید که تابوت همان صندوقی بود که مادر موسی (ع) او را در آن گذاشت و به دریا  افکند و هنگامی که بوسیله مأموران فرعون از آب گرفته شد و موسی (ع) را از آن بیرون آوردند ، همچنان در دستگاه فرعون نگهداری می شد و سپس به دست بنی اسرائیل افتاد و چون دارای خاطره شیرین نجات موسی (ع) بود در نزد بنی اسرائیل بسیار احترام داشت و به آن تبرک می جستند . موسی (ع) در واپسین روزهای عمر ، الواح ( تورات ) مقدس را که احکام خدا بر آن نوشته بود به ضمیمه زره خود و یادگارهای دیگری در آن نهاد و به وصی خود « یوشع بن نون » سپرد و به این ترتیب اهمیت این صندوق در نظر بنی اسرائیل بیشتر شد و لذا در جنگهایی که میان آنان و دشمنان واقع می شد آنرا با خود می بردند و اثر روانی و معنوی خاصی در آنها می گذارده ، به خاطر محتویات آن ، جمعیت بنی اسرائیل را آرامش می بخشید .

گفتیم که قوم یهود با حمل این صندوق در جلوی لشکر یکنوع اطمینان خاطر و توانایی روحی پیدا می کردند و این قدرت و عظمت تا مدتی بعد از رحلت موسی (ع) ادامه داشت ولی همین پیروزی ها و نعمت ها کم کم باعث غرور آنها شد و تن به قانون شکنی دادند . سرانجام به دست فلسطینیان شکست خورده و قدرت و نفوذ خویش را همراه صندوق عهد (تابوت) از دست دادند . به دنبال آن چنان دچار پراکندگی شدند که در برابر کوچکترین دشمنان ، قدرت دفاع نداشتند تا جایی که دشمنان ، گروه کثیری از آنها را از سرزمین خود بیرون راندند و حتی فرزندان آنان را به اسارت گرفتند .

این وضع سالها ادامه داشت تا آنکه خداوند پیامبری بنام « اشموئیل » (ع) را برای نجات و ارشاد آنها برانگیخت . آنها نیز که از ظلم و جور دشمنان به تنگ آمده بودند و دنبال پناهگاهی می گشتند ، گرد او اجتماع کردند .

طبرسی می گوید : میان مفسران اختلاف نظر وجود دارد که منظور از پیامبر بنی اسرائیل در این مقطع زمانی کیست ؟ بعضی او را اشموئیل خوانده اند که معادل آن در زبان عربی ، اسماعیل است و اشموئیل در قاموس تورات ، به معنای مستجاب الدعوه است . ولی بطور صریح در قرآن سوره کهف آیه 246 نامی از او برده نشده فقط با لفظ « نبی » از او یاد شده است . اما طبق روایات متعدد و گفتار مفسرین آن نبیِّ بنی اسرائیل ، اشموئیل نام داشته است .

اشموئیل (ع) به بازسازی بنی اسرائیل برای خودسازی و جهاد با دشمنان پرداخت . بنی اسرائیل که از ناحیه گزند دشمنان و اذیت و آزار آنان به ستوه آمده بودند از وی خواستند که فرماندهی شجاع و کارآمدی برای آنها انتخاب کند تا همگی تحت فرمان او با دشمن بجنگند . اشموئیل (ع) که به روحیات و سست همتی آنان بخوبی آشنا بود به آنها فرمود : « بیم آن دارم که چون فرمان جهاد در رسد ، از دستور و پیروی چنین فرماندهی سرپیچی کنید و از نبرد با دشمن ، شانه خالی کنید . » ولی آنها قول دادند که با انتخاب چنان فرماندهی ، با اطاعت قوی از او ، با دشمن جنگ خواهند کرد .

اشموئیل (ع) از درگاه خداوند درخواست چنین فرماندهی با کفایت نمود ، خداوند به او وحی کرد : « طالوت (ع) را نزد تو می فرستیم ، فرماندهی و پرچم سپاه را به دست او بسپار . » طالوت نام فرماندهی است که بر بنی اسرائیل از طرف خدا بواسطه اشموئیل (ع) تعیین گردید ، نامش در آیات قرآن دو بار آمده است . وی از اولاد بنیامین بن یعقوب (ع) بود .

منبع : مجموعه کامل قصه های قرآن ، نوشته : محمدجواد مهری کرمانشاهی ، انتشارات مشرقین قم