29. شناسنامه حضرت لقمان علیه السلام

حضرت لقمان (ع) یکی از حکمای صالح و وارسته بزرگ تاریخ  است که نامش دو بار در قرآن مجید در سوره 31 که به نام اوست ، ذکر شده است .

شیخ طبرسی می گوید : پیرامون لقمان (ع) اختلاف دیدگاه وجود دارد ، بعضی معتقدند او تنها حکیمی متأله بوده و به مقام  نبوت نرسید . گروهی نیز او را از پیامبران الهی برشمرده اند . ولی لحن قرآن در مورد لقمان (ع) نشان می دهد که او پیامبر نبود زیرا در مورد پیامبران سخن از رسالت و دعوت به سوی توحید و مبارزه با شرک و انحرافات محیط و عدم مطالبه اجر و پاداش و نیز بشارت و  انذار در برابر امتها معمولاً دیده می شود ، در حالی که در مورد لقمان (ع) چنین نیست و تنها اندرزهای او به فرزندش ذکر شده است .

لقمان (ع) فرزند « عنقی بن مزید بن صارون » و لقبش « ابو الاسود » بود . بعضی او را پسرخاله یا خواهرزاده حضرت ایوب (ع) می دانند که سلسله نسبش به ناحور بن  تارخ (برادر  ابراهیم ) می رسد . وی از اهالی « نَوبه » است . نوبه منطقه ای در سرزمین آفریقاست که دارای دو قسمت است : نوبه سفلی واقع در مصر و نوبه علیا واقع در سودان . از اینرو سیاه پوست و دارای لبهای درشت بود و قدمهای گشاد و بلند داشت . او مدتی چوپان و برده « قین بن حسر » از ثروتمندان بنی اسرائیل بود . سپس بر اثر بروز حکمت از او ، اربابش او را آزاد ساخت .

لقمان (ع) در دهمین سال حکومت حضرت داوود (ع) به دنیا آمد . او بنده ای صالح بود که اکثر عمر خود را در میان بیابانها گذراند تا آنکه در زمان یونس بن متّی (ع) بسوی مردم نینوا در موصل مبعوث گردید . وی از کسانی است که  عمر طولانی کرده و همواره با پیامبران محشور بوده بطوری که با 400 پیامبر خدا ملاقات نموده و از گفتار معنوی آنها بهره جسته ا ست . لقمان (ع) پس از فوت در یکی از بندرهای فلسطین بنام « اَیله » مدفون شد .

حضرت لقمان (ع) دارای مقام حکمت بود و قرآن قسمتهایی از سخنان حکمت آمیز این مرد الهی را بازگو کرده که فشرده ای از آن را در اینجا می آوریم :

• 1) پسرم ! چیزی را شریک خدا قرار مده که شرک ظلم بزرگی است . ( اشاره به توحید )
• 2) پسرم ! اگر به اندازه سنگینی خردلی ، عمل نیک یا بد باشد و در دلِ سنگی یا در گوشه ای از آسمانها و زمین قرار گیرد ، خداوند آن را در قیامت برای حساب می آورد ، خداوند دقیق و آگاه است . ( اشاره به معاد )
• 3) پسرم ! نماز را برپادار و امر به معروف و نهی از منکر کن و در برابر مصائبی که به تو میرسد با استقامت و شکیبا باش که این از کارهای مهم و اساسی است .
• 4) پسرم ! با بی اعتنایی از مردم روی مگردان و مغرورانه بر زمین راه مرو که خداوند هیچ متکبر مغروری را دوست ندارد .
• 5) پسرم ! در راه رفتن اعتدال را رعایتت کن ، از صدای خود بکاه و هرگز فریاد مزن که زشت ترین صداها ، صدای خران است .

 منبع : مجموعه کامل قصه های قرآن ، نوشته : محمدجواد مهری کرمانشاهی ، انتشارات مشرقین قم