توجه به علاقه اكثر افراد به مصرف نوشابه‌ها به عنوان اولین سؤال بهتر است كمی راجع به تركیبات این نوشیدنی‌ها بدانید.زرد بهتر است یا مشکی؟

دكتر سیدضیاءالدین مطهری- رئیس انجمن تغذیه ایران و دانشیار دانشگاه علوم پزشكی ایران-در این باره توضیح می دهند:
* اجازه بدهید قبل از پرداختن به پاسخ این سؤال،به ذكر نكته‌ای بپردازم؛ نه‌تنها انواع نوشابه‌ها،بلكه اغلب تنقلات دیگر نیز در سطح وسیعی تولید و به مصرف رسانده می‌شوند كه ضرر و زیان آنها كمتر از نوشابه‌ها نیست.

اما در رابطه با پاسخ سؤال شما فرمول واقعی و حقیقی تهیه و تولید درصد مواد هر نوع نوشابه‌ای جزو اسرار تولیدكنندگان بوده و غیر از مواد اصلی و شناخته‌شده‌ای كه جنبه كلی دارد،مواد كاربردی دیگر اعلام نمی‌شود و حتی درصد واقعی آنها نیز به طور دقیق معلوم و مشخص نیست، ولی به طور كلی می‌توان گفت تركیبات عمده یك لیتر نوشابه حدوداً 894 میلی‌لیتر آب، 104گرم شكر، حدود 2گرم (به فراخور نوع نوشابه) مواد رنگی، نگهدارنده، طعم‌دهنده، احتمالاً كافئین یا كولا و اسانس‌های مختلف، اسید فسفریك و دی‌اكسیدكربن است.

در رابطه با نوشابه‌های بدون قند چطور؟
* در مورد نوشابه‌های فاقد شكر نیز بیشتر از ماده‌ای به نام آسپارتام Aspartam كه یك شیرین‌كننده مصنوعی با قدرت شیرین‌كنندگی 200برابر قند است استفاده می‌شود.در همین جا قابل ذكر است كه این ماده در حرارت بیش از 100 درجه خاصیت خود را از دست می‌دهد.

* جزو تركیبات آن دو اسید آمینه اسید آسپارتیك و فنیل آلانین هستند و از این جهت افرادی كه به بیماری فنیل كتون اوریا مبتلا هستند نبایستی از موادی كه حاوی آسپارتام هستند استفاده كنند، همچنین كودكان و جوانانی كه بیش‌فعال هستند باید از خوردن نوشابه‌های رنگی به‌ویژه آنهایی كه زردرنگ هستند خودداری كنند.

مواد مضری كه در نوشابه‌ها وجود دارند چه موادی هستند؟
* اصولاً باتوجه به گستردگی مصرف و میزان استفاده روزانه می‌توان گفت كلیه تركیبات به كار برده شده از شكر تا آسپارتام وسایر مواد نام برده شده می‌توانند در طول زمان عوارضی را زمینه‌سازی و اتخاذ كنند به خصوص اگر از حد متعارف بیشتر مصرف شوند.

چه عوارضی را به این مواد می‌توان نسبت داد؟
* درصورت مصرف بیش از حد و دایمی می‌توانیم موارد زیر را در رابطه با این موضوع برشماریم:
سنگ كلیه و آلرژی‌های گوناگون پوستی مثل كهیر و راش‌های پوستی،عوارض ریوی مثل آسم و خس خس سینه،آب‌ریزش بینی كه ناشی از مواد‌رنگی،نگهدارنده‌ها و طعم دهنده‌های به كار برده شده هستند.

* فشار خون،ضربان نامنظم قلب،بروز اضطراب كه ناشی از كافئین موجود در گروهی از نوشابه‌ها هستند.چاقی و افزایش وزن به علت دارا بودن حداقل بیش از صدكالری قند در هر لیوان مصرفی در مورد نوشابه‌های حاوی قند(زمینه‌سازی برای بروز بیماری‌های قلبی-دیابت) و پوسیدگی دندان‌ها به علت خاصیت اسیدی نوشابه‌های گازدار و در نهایت كاهش جذب كلسیم به علت وجود اسید فسفریك و سوق یافتن به سمت پوكی استخوان و سستی دندان‌ها و اما در قبال نوشابه‌هایی كه به جای قند از آسپار تام استفاده شده در صورت مصرف مداوم و بیش از اندازه عوارض گوناگونی در رابطه با خود ماده آسپارتام برشمرده می‌شود كه بالغ بر دهها عارضه جانبی هستند.

در چه سنینی باید از این مواد استفاده كرد؟
- متأسفانه گستردگی مصرف نوشابه‌های گوناگون كه طیف وسیعی از افراد (نوزادان تا كهنسالان) را دربرگرفته به طور كلی صحیح نیست