از حضرت پیغمبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ روایت شده است كه: «خدای ـ تعالی ـ فرمود: هر كه اهانت برساند به یكی از دوستان من، پس كمر به مبارزه‌ی با من بسته است».1و در حدیث دیگر از آن سرور منقول است كه: «پروردگار عالم ـ جل شأنه ـ فرمود: به

تحقیق كه با من جنگ كرده است هر كه ذلیل كند یكی از بندگان مؤمن مرا».2

و از حضرت امام جعفر صادق ـ علیه السّلام ـ مروی است كه: «هر كه پست و حقیر كند مؤمنی را ـ خواه مسكین باشد و خواه غیر مسكین ـ خدای ـ تعالی ـ باز نمی‌ایستد از پست كردن و دشمنی او، تا رجوع كند از آنچه به آن مؤمن كرده است.»3 و احادیث در این خصوص بسیار است.

و هر كه نسبت میان خدا و بنده‌ی او را فی الجمله ادراك كند، و ربط خاصی كه میان خالق و مخلوق است بفهمد، می‌داند كه اهانت بنده، اهانت مولای اوست، و تحقیر مخلوقی، فی الحقیقه تحقیر خالق اوست. و همین قدر در مذمت این عمل كافی است.

پس بر هر عاقلی واجب است كه پیوسته متذكر این معنی بوده باشد، و اخبار و آثاری را كه در مذمت اهانت بندگان خدا وارد شده در نظر داشته باشد، و آنچه در خصوص مدح و تعظیم ایشان رسیده است نصب العین خود نماید، و خود را از این عمل (كار) قبیح باز داد تا موجب رسوایی او در دنیا و آخرت نگردد.
و از جمله‌ی اموری كه انسان را به اكرام و تعظیم مردم وا می‌دارد،‌ آن است كه به تجـربـه ثـابـت شده است كـه: هر كه به هر نظری مردم را می‌بیند، مردم نیز به آن نظر به او نگاه می‌كنند و او را می‌بینند

تعظیم و احترام كردن به بندگان خدا و فضیلت آن

و مخفی نماند كه ضدّ این صفت، كه اكرام و تعظیم و احترام داشتن بندگان خدا بوده باشد، از شریف‌ترین عمل‌ها و با فضیلت‌ترین كارها است.

و در حدیث قدسی وارد شده است كه: «حق ـ سبحانه و تعالی ـ فرمود كه: باید ایمن شود از غضب من هر كه اكرام كند بنده‌ی مؤمن مرا».4

و از حضرت رسول ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ روایت شده است كه: «هیچ بنده‌ای از امت من نیست كه نیكویی و نرمی كند با برادر مؤمن خود، به نوعی از ملاطفت، مگر این كه خدا از خدمه‌ی بهشت خدمتكار از برای او مقررّ می‌فرماید.»5

و از حضرت صادق ـ علیه السّلام ـ مروی است كه: «هر كه ذلت را از روی برادر مؤمن خود بردارد، خدای ـ تعالی ـ ده حسنه برای او می‌نویسد، و هر كه بر روی برادر مؤمن خود تبسم كند، خدای ـ تعالی ـ از برای او حسنه ثابت كند.»6

و فرمود: «هر كه برادر مؤمن خود را تحسین كند، خدای ـ تعالی ـ تا روز قیامت برای او تحسین می‌نویسد.»7

و فرمود: «هر كه نزد برادر مسلم خود آید و او را گرامی دارد، خدای تعالی را گرامی داشته است.»8

روزی آن حضرت به اسحق بن عمار فرمود كه: «ای اسحق! به دوستان من هر قدر توانی احسان كن، كه هیچ مؤمنی احسان به مؤمنی نكرد و اعانت او ننمود مگر اینكه صورت ابلیس را خراشید، و دل او را مجروح ساخت.»9

و از جمله‌ی اموری كه انسان را به اكرام و تعظیم مردم وا می‌دارد،‌ آن است كه به تجربه ثابت شده است كه: هر كه به هر نظری مردم را می‌بیند، مردم نیز به آن نظر به او نگاه می‌كنند و او را می‌بینند.

آری، هر كس هر چه می‌كارد درو می‌كند.

همینت پسند است اگر بشنوی كه گر خار كاری سمن10 ندروی

و بدان كه ـ همچنان كه مذكور شد ـ گرامی داشتن و عزت دادن جمیع طبقات مردم، به قدری كه سزاوار ایشان است از جمله‌ی اعمال پسندیده است. و شایسته است كه انسان بعضی از اصناف مردم را به تعظیم و اكرام بیشتری اختصاص دهد، و از آن جمله اهل علم و فضل و صاحبان ورع و تقوی است، زیرا در احادیث بسیار تأكید زیاد در اكرام و تعظیم این دو طبقه جلیله وارد شده است.

احترام پیران
پدر ،مادر ،احترام ،روایت

و از آن جمله پیران و ریش سفیدان اهل اسلام است، كه گرامی داشتن و احترام زیاد ایشان بر جوانان لازم و حتمی است.

و حضرت پیغمبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمود كه: «هر كه مراعات كند برتری بزرگتر از خود را به جهت زیاد بودن سن او، و احترام كند او را، خدای تعالی او را از ترس روز قیامت ایمن می‌گرداند.»11

و از حضرت صادق ـ علیه السّلام ـ روایت شده است كه: «بزرگ شمردن بزرگان پیر، و تعظیم آنان، تعظیم و بزرگ شمردن خداست.»12 و فرمود كه: «از ما نیست هر كه احترام نكند پیران ما را، و رحم نكند بر بچه‌های ما».13

و از جمله‌ی كسانی كه زیادتی احترام به ایشان سزاوار است، بزرگ طایفه و بخشنده طایفه است. و حضرت پیغمبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمود كه: «هرگاه كریم قوم، و بزرگ ایشان بر شما وارد شود، اكرام او كنید.»14
و حضرت پیغمبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمود كه: «هر كه مراعات كند برتری بزرگتر از خود را به جهت زیاد بودن سن او، و احترام كند او را، خدای تعالی او را از ترس روز قیامت ایمن می‌گرداند.»

احترام سادات

و از جمله‌ی طوایفی كه زیادتی تعظیم و اكرام ایشان لازم، و احترام ایشان حتمی است، سلسله‌ی جلیله‌ی سادات علویه است، كه دوست داشتن و محبت ایشان، اجر رسالت و مزد نبوت است.

و از حضرت رسالت پناهی ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ مروی است كه: «شفاعت من ثابت است از برای هر كه اعانت كند ذرّیّه‌ی مرا به دست یا زبان یا با مال خود.»15

و فرمود: «چهار نفر را من شفاعت خواهم نمود در روز قیامت، اگر چه به قدر گناه تمام اهل دنیا را آورده باشند:

یكی: آنكه اكرام كند ذرّیّه‌ی مرا.

دوم: آنكه حاجت ایشان را برآورد.

سیّم: آنكه تلاش نماید از برای ایشان در وقتی كه گرفتار باشند.

چهارم: آنكه به دل و زبان، با ایشان دوستی و محبت كند.»16

و فرمود: «اكرام كنید خوبان ذرّیّه‌ی مرا از برای خدا، و بدان ایشان را از برای من».17

و احادیث در فضیلت سادات، و اجر اكرام و تعظیم ایشان بی‌نهایت است. و آنچه مذكور شد از برای اهل ایمان كافی است.