کم خوني بيماري است که موجب کاهش تعداد گلبولهاي قرمز و يا کاهش مقدار هموگلوبين موجود در خون مي شود.
کم خوني هاي تغذيه اي بر اثر دريافت ناکافي مواد مغذي ايجاد مي شوند.از مهمترين مواد مغذي براي خون سازي مي توان آهن، ويتامين B12 و اسيد فوليک را نام برد که کمبود اين مواد موجب بروز کم خوني مي شود.
* کم خوني فقر آهن
فقر آهن از شايع ترين اختلالات تغذيه اي در کشورهاي در حال توسعه و مهمترين علت کم خوني تغذيه اي در کودکان و دختران جوان و زنان سنين باروري است.ميزان نياز به آهن بر اساس سن، جنس، وضعيت جسماني افراد متفاوت است؛ مثلاً زنان باردار به علت افزايش حجم خون، رشد جنيني، جفت و ساير بافتهاي مادر به آهن بيشتري نياز داشته و به همين دليل بيش از ديگران در معرض خطر کم خوني فقر آهن قرار دارند.کم خوني فقر آهن با خستگي، ضعف، سرگيجه، بي اشتهايي، کاهش توان کاري و مقاومت بدني، رنگ پريدگي، تمايل به خوردن مواد غير معمول مثل خاک يا يخ، تغيير شکل ناخن ها و زخم گوشه لبها همراه است.
* علل کم خوني فقر آهن
- دريافت ناکافي آهن با توجه به افزايش نياز به آن در مراحل خاصي از زندگي مانند دوران بارداري، شيردهي و دوران رشد سريع (اوايل کودکي و بلوغ).
- خونريزي هاي شديد در دوران عادت ماهيانه و بعضي از بيماري هاي انگلي (کرم هاي قلابدار).
- جذب ناکافي آهن مصرفي به علت کاهش ترشح اسيد معده، مشکلات گوارشي، تداخلات دارويي و مصرف چاي يا قهوه همراه يا بلافاصله بعد از غذا.
علاوه بر اين علل، فقر مالي و ناآگاهي خانواده ها در تهيه غذا کافي با کميت و کيفيت مطلوب، عدم مراقبت مناسب تغذيه اي و بهداشتي بويژه در کودکان و زنان در سنين باروري نيز مي توانند علل ايجاد کم خوني فقر آهن باشند.
* توصيه هاي تغذيه اي
مصرف منابع غذايي حاوي آهن مانند گوشت، جگر، تخم مرغ، سبزي هاي برگ سبز، ميوه هاي خشک (برگه) و مغزها (پسته، بادام، فندق، گردو ...)
مصرف برخي از ميوه ها و سبزي ها مانند مرکبات، گوجه فرنگي، فلفل سبز که حاوي ويتامين C هستند در هر وعده غذايي براي بهبود جذب آهن.
پرهيز از مصرف عوامل کاهش دهنده جذب آهن (چاي يا قهوه) همراه يا بلافاصله بعد از غذا.
مصرف آهن تکميلي در گروه هاي در معرض خطر از جمله زنان باردار و کودکان از زمان شروع تغذيه تکميلي ( 6 ماهگي) تا دو سالگي با تجويز متخصصان.
قطره آهن براي کودکان تغذيه شونده با شير مادر از 6 ماهگي همزمان با شروع تغذيه تکميلي لازم است.