مراحل مختلف عفونت باHIV  :

ويروس ايدز (HIV) سلولهاي سيستم ايمني را آلوده مي‌كند.T- helper lymphocyte (لنفوسيت T كمك كننده) سلول اصلي است كه توسط HIV  آلوده مي‌شود. سلول T- helper يك سلول سرسخت در سيستم ايمني است و با  تمامي ديگر سلولهاي سيستم ايمني همكاري مي‌كند. بنابراين صدمه يا از بين رفتن سلول  T- helper تاثير جدي در سيستم ايمني مي‌گذارد. در سطح اين سلول ها مولکولي به نام  CD4 وجود دارد. به همين اين خاطر به سلول T- helper، لنفوسيت CD4+  يا CD4+ Lymphocyte  هم گفته مي‌شود. HIV براي ورود به سلول T- helper  به مولکول CD4 سطح سلول متصل شده و آنرا آلوده ميکند.

وقتي كه سلول T- helper با HIV آلوده شد، HIV در آن تكثير پيدا مي‌کند و طي 6-2 روز سلول آلوده مي‌ميرد و ويروسها آزاد شده و سپس وارد سلولهاي T- helper ديگري مي‌شوند و آنها را آلوده مي‌كنند. در مبارزه با اين فرآيند سيستم ايمني بسرعت HIV و سلول‌هاي آلوده با HIV را مي‌كشد و سلولهاي T- helper از دست رفته را جايگزين مي‌كند.

بطور كلي، مراحل آلودگي با HIV به 4 مرحله تقسيم مي‌شود:

1 – عفونت اوليه        

2 – مرحله بدون علامت باليني  

3 – مرحله علامتدار عفونت با HIV              

4 - پيشروي از HIV تا AIDS        

علائم بيماري چگونه ظاهر مي شود؟  

با کاهش قدرت سيستم دفاعي به مرور زمان بدن مستعد ابتلا به عفونتها، بيماريها و سرطانهايي مي شود که به طور معمول در افراد عادي ديده نمي شوند.اين بيماريها بصورت بيماريهاي ريوي، اسهالهاي شديد و‌ تبهاي مزمن طولاني، کاهش وزن،‌ اختلالات شخصيتي،‌ بيماريهاي مغزي و پوستي خود را نشان می دهندکه درنهايت منجر به مرگ فرد مبتلا خواهد شد.                                 

علائم آلودگي با HIV بسيار پيچيده است و داراي مراحل چندي است كه الزاماً همه آنها در افراد آلوده مشاهده نمي شود. اين مراحل عبارتند از:                                            -----------------

الف) مرحله عفونت اوليه HIV : 

در اغلب موارد در صورتي كه تعداد كافي ويروس ايدز وارد بدن فردي شود ، بعد از چند هفته علائمي شبيه سرماخوردگي ظاهر ميگردد. اين مرحله چند هفته طول مي‌كشد و با علائمي نظير تب، گلودرد، بزرگي غدد لنفاوي، درد مفاصل و عضلات، سر درد، ضعف و بي حالي، بي اشتهايي، تهوع و استفراغ، كاهش وزن، اسهال و گاهي دانه هاي جلدي و يا تظاهرات عصبي همراه است.

اين علائم اختصاصي نبوده و شباهت كاملي با نشانه هاي بسياري از بيماريهاي ديگر دارد و چون خودبخود ظرف يك تا دو هفته بهبودي حاصل ميگردد، كمتر اتفاق مي افتد كه بيماري دراين دوره تشخيص داده شود. در حدود 20% موارد شدت علائم به گونه‌اي است كه فرد به پزشك مراجعه مي‌كند ولي معمولاً تشخيص داده نمي‌شود و حتي اگر تست HIV آنتي بادي در اين موقع انجام شود ممكن است هنوز مثبت نباشد.

طي اين مرحله مقدار زيادي HIV در خون محيطي فرد وجود دارد و سيستم ايمني با توليد پادتن ها (آنتي بادي ها) و لنفوسيتهاي سلول كش (لنفوسيتهاي سيتوتوكسيك) شروع به پاسخ در برابر ويروس مي‌كنند.

از هنگام ورود ويروس ايدز تا مثبت شدن نتيجه آزمايشگاهي كه نشانگر آلودگي فرد است حدود 2 تا 12 هفته و گاهي تا 16 ماه طول مي كشد. در اين فاصله زماني، فرد آلوده بوده و ممكن است سايرين را آلوده كند.

ب) مرحله بدون علامت باليني :

پس از بهبودي خودبخودي مرحله حاد، بيمار وارد مرحله بدون علامت مي شود كه بر حسب نوع ويروس آلوده كننده از 10 تا 17 سال (بطور متوسط 10 سال) طول مي كشد. همانطور كه از نام اين مرحله پيدا است، بدون هر گونه علامتي است هرچند ممكن است غدد متورم لنفاوي هم وجود داشته باشند (لنفادنوپاتي). اين مرحله نزد كودكان كوتاهتر است. سطح HIV در خون محيطي به سطح بسيار پائيني كاهش مي‌يابد ولي بيماري همچنان مسري است و آنتي بادي HIV در خون قابل ارزيابي است. كنترل انتشار ويروس در اين مرحله مشكل است.تحقيقات اخير نشان داده است كه HIV طي اين مرحله غير فعال نيست و در غدد لنفاوي بسيار فعال است. تعداد زيادي از سلولهاي T- helper آلوده شده و مي‌ميرند و ويروس فراواني توليد مي‌شود.

تست آزمايشگاهي جديدي وجود دارد كه مقدار ناچيز HIV كه از غدد لنفاوي آزاد مي‌شود را اندازه مي‌گيرد اين تست HIV-RNA را اندازه مي‌گيرد (RNA ماده ژنتيكي HIV مي‌باشد) اين تست را تست بارگيري ويروس (viral load test) مي‌گويند که نقش بسيار مهمي در درمان آلودگي با HIV دارد. 

ج) مرحله علامتدار عفونت HIV: 

با گذشت زمان، سيستم ايمني توان خود را از دست مي‌هد كه به 3 دليل عمده زير است.

1 – بافتها و غدد لنفاوي بدليل سالها فعاليت، آسيب مي‌بينند  

2 –HIV  جهش پيدا مي‌كند و آلوده كنندگي‌اش تشديد مي‌شود به عبارت ديگر براي تخريب سلولهاي  ، T- helper قوي تر و متنوع تر مي شود .

3 – بدن توانايي جايگزيني سلولهاي T – helper از دست رفته را ندارد.

با ايجاد نقص در سيستم ايمني، علائم بوجود مي‌آيند که در آغاز بسياري از علائم خفيف هستند. ولي با تحليل سيستم ايمني، علائم تشديد مي‌شوند.

دراين مرحله غدد لنفاوي به صورت بزرگ شده و به شكل قرينه و بدون درد در بيش از دو نقطه بدن بجز ناحيه كشاله ران ظاهر مي شود و حداقل 3 ماه باقي مي مانند.

قبل از بروز علائم نهايي ايدز در بيمار ، عوارضي ظاهر مي شود كه به آن علائم مربوط به ايدز مي گويند و عبارتند از:

• كاهش وزن بيشتر از 10 درصد وزن سابق                                 

• اسهال به مدت بيشتر از يك ماه

• تب به مدت بيشتر از يك ماه                                 

• عرق شبانه

• خستگي، بي حالي و ضعف

اين علائم را مقدمه استقرار كامل ايدز كه پايان طيف بيماري مي باشد، به حساب مي آورند. در برخي موارد بي قراري، بي اشتهايي، دل درد، سردرد وجود دارد و تغييرات عصبي منجر به از دست دادن حافظه و آسيب اعصاب محيطي مي شود. اين علائم معمولاً متناوب است ولي كاهش وزن در اكثر بيماران وجود دارد و پيشرونده هم مي باشد. بسياري از بيماران در اين مرحله دچار ضايعات پوستي، مخاطي و ضايعات دائم و يا عود كننده دهاني و يا ناحيه تناسلي به علت ويروسهاي مختلف مي شوند.