جشن نوروز

به جا مانده از فرهنگ ایرانیان در جهان

شاید كمتر مللی در جهان به اندازه ما ایرانیان در فرهنگ خود جشن های چه از نظر كمی و چه از نظر كیفی سالیانه داشته باشند . در بین جشن های مختلف به مناسبت های مختلف به باز بینی جشن نوروز می پردازیم.

در كتاب شاهنامه در توضیح چگونگی به پادشاهی رسیدن جمشید پس از شرح بیان مراحل در غالب شعر چنین آمده است. چوخورشید تابان میان هوا نشسته بروشاه فرمان روا جهان انجمن شد بر آن تخت او شگفتی فرو مانده از بخت او بجمشید بر گوهر افشاندند مران روز را روزنو خواندند سر سال نو هرمز فرودین بر آسوده از رنج روی زمین بزرگان بشادی بیاراستند می و جام و رامشگران خواستند چنین جشن فرخ از آن روزگار بما ماند ازان خسروان یادگار با كمی دقت به اشعار فوق بخوبی در میابیم كه جشن نوروز از زمان پادشاهی جمشید شروع و تا كنون ادامه دارد .اینكه خواه این جشن تاجگذاری جمشید. و خواه جشن بزرگان آن دوران باشد. در حال حاضر از اهمیت چندانی بر خوردار نیست ولی مهم آن است كه این جشن با گذشت هزاران سال و با یورش ملل مختلف كه با فرهنگ های متفاوت بوده . همچنان زنده و پویا و در گردش ایام متناسب با خواسته های مردم با حفظ هویت هر سال بر گزار می گردد .

در این میان حمله اعراب به كشورمان اهمیت زیادی از نكات مختلف دارد. از انجاییكه مهاجمین اعراب بادیه نشین به این سر زمین در پشت نام بزرگ اسلام پنهان گشته و هر عملی را منتسب به اسلام نموده و از طرفی مردم ما به دلیل ارادت به خانواده حضرت علی و آز آنجاییكه دختر یزد گرد زن امام حسین بوده است و با توجه به بی نظمی های اواخر دوره ساسانی و علاقه مند به شعار برابری اسلام در آن زمان. مردم ایران كمترین مقاومت را در برابرنیروی مهاجم نشان داده اند. از یك طرف دشمنان این كشوركه منتظر فرصت بوده اند وقت را غنیمت شمرده با تیشه ای مسلمانی یه ریشه و فرهنگ این مرز و بوم زده اند و از طرف دیكر بنا به دلایلی كه در متون باالا ذكر شد مردم ما دست از مقاومت بر داشته و در خیلی از موارد نادانسته با دشمن همراه گشته كه متاسفانه این عمل تا كنون هم در بعضی از ایرانی ها دیده می شود.به یاد داشته باشیم قبول اسلام از طرف ایرانیان و به تاراج دادن اموال و فرهنگ كشور از طرف بعضی مسلمان نماها دو عمل متفاوت می باشد.

شاید حملات اقوام دیگر چون مغول . عثمانی . افغان و غیره هر یك و در جای خود قابل بحث باشد. ولی از آنجایی كه باور دارم بیشترین ضربات فرهنگی را در حمله اعراب به كشور عزیزمان خورده ایم. نكات فوق را متذكر گردیده ام. در كتاب اصل و نسب دینهای ایرانیان باستان در خصوص شروع جشن نوروز در ایران باستان چنین می نویسد :

در موقع تحویل سال اهل خانه دور سفره عید مینشستند ودر برابر خوان گسترده و نعمت های خداداده به درگاه اهورامزدا دست سپاس بلند میكنند و با خواندن اوستا سال نو آغاز می گردد.
پس از خواندن اوستا به عیدی و روبوسی و تبریك گفتن می پردازند و با داد و ستد شاخه های برگدار مانند مورد . سرو .كاج انجام تشریفات جشن شروع می شود. پس از مراسم دادن گلاب و خوردن شیرینی . آنگاه بر كتابچه یادبود بوسیله مردان عبارت یا اشعاری نوشته می شود.
یكی دیكر از آداب نوروز پاشیدن برگ آویشن بر گوشه های پائین چهار چوبه درب منزل می باشد كه نشانه ی برقراری جشن در خانه است كه بی درنگ پس از آن دید و باز دید فامیل نزدیك انجام می شود.لذا مراسم دید و باز دید عمومی هم انجام می گیرد.

از سخنانی كه در مورد پیدایش این جشن باستانی گفته شد سه نتیجه مهم بدست می اید كه از شهرت تاریخی و قدمت آن پیش از سایر ملل دنیاگفتگو می شود . اول اینكه :بنا به عقیده بیشتر مورخین این جشن از جمشید پادشاه سلسله پیشدادی است و به همین جهت آن را جشن نوروز جمشیدی می گویند. دوم اینكه : در كیش مقدس مزدیسنی بواسطه پایان یافتن اوقات آفرینش و فراغت اهور مزدا از كار خلقت جنبه مذهبی بخود گرفته و اهمیت و رسمیت یافته است.
سوم اینكه : برابر نوشته های اوستا به سبب نزول فروهران در گذشتگان پاك و پارسا . فلسفه وجودی نوروز قوی تر شده و بر برتری و احترام آن افزوده است. شاید بدین جهت ایرانیان چند روز قبل از آغاز جشن و عید به خانه تكانی و پاكیزه كردن اثاثیه می پردازند تا فروهران در هنگام فرود آمدن به زمین . آنها را پاك و خرم ببینند و با شادی و سرور به مكان خود باز گردند. در شب نوروز كه فروهر های در گذشتگان به زمین فرود می آیند برای فرخندگی و میمنت آتش روشن می كردند و بنام هفت امشاسپندان. سفره های هفت سین ( چین ) ترتیب می دادند.

در خلاصه یاد آور می شویم كه در ان روز فرخنده پیش آمدهای مهم و نیكوروی داده كه همه از لحاظ تاریخی قابل توجه است . ولی اساس مطلب همان سه نكته ای است كه ذكر شد .

بنابراین جشنی است جاودانی كه باید هر سال با نهایت اجلال و احترام بر پا شود و آتش شوق و شادی كه بهترین نشانه جشن و سرور است در آن هنگام فرخنده روشن گردد . تمام اقوام ایرانی الالخصوص . مازندرانی ها . كردها و اقوام دیگر ایرانی به جشن نوروز اهمیت زیادی می دهند. لازم به یاد آوری می باشد. جشن نوروز از چهار شنبه سوری شروع و در آخر روز سیزده بدر به پایان می رسد .