زمانيكه نوبت به غذاهاي چيني مي رسد، استفاده از سس سويا اجتناب ناپذير است. اغلب با برنج و سرخ كردني مورد استفاده قرار مي گيرد، اما معمولاً عموم مردم اطلاعات دقيقي در مورد اين سس ندارند و حتي فرق ميان انواع تيره رنگ و روشن آن را نمي دانند. 

تاريخچه سس سويا درست مانند "توفو" سس سويا هم از دانه هاي گياه سويا درست مي شود. اروپايي ها دانه هاي سويا را در اوايل قرن 18 پيدا كردند و اين در حالي است كه چيني ها در حدود 5000 سال پيش از آن به عنوان يكي از منابع اوليه تغذيه ي خود استفاده مي كردند. امپراتور چين در آن زمان نام سويا را "تا تئو" گذاشته بود كه به معناي "دانه بزرگ" بود و يكي از 5 دانه مقدس چيني ها در ميان برنج، گندم، جو، و ارزن به شمار مي رفت. 

سويا منبعي سرشار از پروتئين مي باشد، به اين شكل كه پروتئين موجود در 1كيلو سويا معادل پروتئين موجود در 2.5 كيلو گوشت قرمز است. به هر حال تاريخچه سس سويا بر مي گردد به 2000 سال قبل و در ابتدا مانند نوعي رب شور مورد استفاده قرار مي گرفت. 


طرز تهيه :امروزه سس سويا را از دانه هاي سويا كه با غلات تفت داده شده نظير برنج گندم و جو مخلوط مي شود، تهيه مي كنند. تركيب فوق را به حالت خمير در آورده و براي چند ما به حال خود باقي مي گذارند تا فرايند تركيب انجام پذيرد و پس از سپري شدن چند ماه آنرا از صافي رد كرده و در شيشه مي ريزند. بايد توجه داشت كه تيه سس سويا به روش مصنوعي بيش از چند روز زمان نمي برد. به اين منظور مواد فوق تحت فرايند هيدروليت قرار گرفته و در نهايت چاشني هايي نظير شربت ذرت، نمك و قدري آب نيز به آن اضافه مي شود. البته سس هاي صنعتي فاقد طعم مطبوع انواع طبيعي خود هستند. 

انواع سس سويا دو نوع سس اصلي سويا وجود دارد كه عمدتاً در آشپزخانه هاي چيني به وفور مورد استفاده قرار مي گيرد: 1- سس تيره و2- روشن. سس تيره مدت زمان بيشتري از تهيه آن مي گذرد و رنگ قهوه اي- مشكي پيدا كرده و بافت آن قدري غليظ تر است. نوع دوم رنگ ملايم تري دارد و قدري شورتر است. نوع دوم بيشتر در پخت و پز مورد استفاده قرار مي گيرد چراكه سس تيره بوي تند و تيزي دارد و در اثر طبخ سبب از بردن طعم اصلي غذاها مي شود. از سس تيره بيشتر در غذاهاي قرمز رنگ استفاده مي شود. يكي ديگر از مزاياي سس سوياي تيره ترد كردن گوشت كبابي است. 

شما مي توانيد پيش از كباب كردن گوشت آنرا براي 15 دقيقه در سس سوياي تيره بخوابانيد تا ترد و نرم شود. به هر حال در حين آشپزي بهتر است كه هر دو نوع سس را در اختيار داشته باشيد. سس سويا با طعم قارچ و ميگو نيز وجود دارد. 

در رستورانها از سس تيره براي تيره كردن برنج استفاده مي شود. به خاطر داشته باشيد كه بهترين انواع سس سويا انواع چيني آن هستند. سس تاماري سويا تاماري يكي ديگر از انواع ژاپني سس سويا است كه غليظ است و طعم آن بسيار قوي است. 

ارزش غذايي سس سويا / در هر 255 گرم كالري 135 سديم 14374 mg كربوهيدرات 19 g فيبر 2 g شكر 4 g پروتئين 16 g كلسيوم 48.4 mg