نكاتي درباره سفيد شدن موها و راههاي مبارزه با سرطان در مو سفيدها
و اين برف پريشان بر سر هر بام ميبارد؟
نگرانيهاي زماني اغاز ميشود كه حس ميكنيد روزبهروز به تعداد اين موهاي سفيد افزوده ميشود آنجاست كه كمكم
بهفكر چاره ميافتيد...
شايد شما نيز از جمله افرادي باشيد كه هر روز دقايقي را صرف بررسي موهايشان در جلوي آينه ميكنند و نسبت به
كمي،زيادي، چربي، خشكي يا رنگ آن عكسالعمل نشان ميدهند. اگر اينطور باشد، به احتمال زياد با ديدن اولين موي
سفيد نگران و ناراحت نخواهيد شد و حتي با لبخندي آن را زيرورو و سپس رها ميكنيد. در واقع نگرانيها زماني آغاز ميشود
كه حس ميكنيد روزبهروز به تعداد اين موهاي سفيد افزوده ميشود. آنجاست كه كمكم به فكر راه چاره ميافتيد و سعي
ميكنيد دليلي براي اين تغييرات بيابيد. فكر ميكنيد كه شامپو يا رنگ مو يا ساير مواد شيميايي علت آن بوده است و يا اينكه
سخنان بزرگترهاي مو سفيد را به خاطر ميآوريد كه از دست بچه يا بچههايشان ناليده و ميگويند آنقدر عذابم دادهاند كه
تمام موهايم سفيد شده (جالب است بدانيد كه شكوه و شكايت والدين از فرزندان به علت سفيد كردن موي آنها! فقط به
كشور ما خلاصه نميشود و تصور بسياري از پدرومادرهاي دنيا اينچنين است )و شايد هم اين جمله معروف بزرگترها را به
خاطر آوريد كه: <من كه اين موها را در آسياب سفيد نكردهام.
راستي اگر موها در آسياب سفيد نميشوند پس چه اتفاقي برايشان ميافتد كه اينگونه ميشوند؟
رنگ موي شما علاوه بر زيبائي،محافظ و نگهبان موي سرتان در مقابل اشعه ماوراء بنفش است. در پايينترين لايه پوست و در
محل پايه و تكيه تار مو، سلولهايي بهنام ملانوسيت قرار دارند كه دائما تركيبي با نام ملانين را توليد ميكنند و همين ملانين
است كه رنگ موهاي شما را ايجاد ميكند.
سلولهاي رنگدانهاي مو براي ساختن ملانين به آنزيمهايي نياز دارند و بر اساس تفاوت آنزيمهاي شركتكننده دو نوع خاص از
ملانين را توليد ميكنند:
يوملانين كه مسئول رنگ قهوهاي روشن تا سياهتيره است.
فائوملانين كه مسئول رنگ زرد بلوند تا قرمز تيره است.
اما سفيد شدن مو، هيچ ربطي به نوع ملانين موجود در بدن يا به عبارتي تيره و روشن بودن موهاي ما ندارد. اين اتفاق براي
همه ميافتد اما طبيعي است كه حضور موهاي سفيد در ميان موهاي مشكي و به اصطلاح پركلاغي زودتر از موهاي روشن
مشخص ميشود و متاسفانه سن و سال را بر ملا ميكند! سفيد شدن مو در مردان در حدود 30 سالگي و در زنان در 53
سالگي رخ ميدهد(البته همانطور كه ميدانيد سن خانمها هرگز از 30 سال بالاتر نميرود و به همين دليل است معمولا در
خانمها موي سفيد نميبينيم و اصلا اين ربطي به رنگ موهاي مدلبهمدل موجود در بازار ندارد!
وقتي كه ملانوسيتها كاملا فاقد رنگدانه شوند، مو سفيد ميشود و اگر تعداد ملانين يك تارمو كمتر از حالت عادي شود، آن
مو خاكستري و نقرهاي ميشود. ملانوسيت هر 10 سال 10 تا 20 درصد از ظرفيت توليد رنگ خود را از دست ميدهد. اگرچه
چگونگي از دست دادن اين رنگدانهها دقيقا مشخص نيست اما ميدانيم كه در نخستين مراحل خاكستري شدن مو،
ملانوسيت هنوز وجود دارد اما غيرفعال است. تا به حال فكر كردهايد كه چرا موها تكتك سفيد ميشوند؟ اين به اين خاطر
است كه بدن ما هيچ منبع ذخيره خاصي براي ملانين ندارد و هر تارمو به تنهائي و از طريق ملانين خاص خود رنگي ميشود.
برخي افراد تصور ميكنند كه يك فشار عصبي شديد يا هول و هراسي ناگهاني باعث يك شبه سفيد شدن موها ميشود.اما
اين فكر هيچ پايه و اساس علمي ندارد.
چرا امكان ندارد كه موها يك شبه سفيد شوند؟
سفيد شدن مو از ريشه آن آغاز ميشود. در پوستسر هر فرد بهطور معمول 100 تا 150 هزار تار مو وجود دارد. دوره حيات هر
تار مو بهطور نسبي بين 2 تا 6 سال است. هر تار مو از داخل به قسمتي كيف مانند چسبيده است كه روزانه 53 صدم
ميليمتر از آن كيسه كيفي شكل بيرون ميآيد. بنابراين روند رشد مو،هفتهها طول ميكشد و امكان ندارد با يك شب خوابيدن
سفيد شود. آنچه باعث اين تصور غلط ميشود ريزش ناگهاني مو در اثر فشارعصبي است. در واقع وقتي كه در اثر
فشارعصبي تعداد زيادي از موهاي سياه ميريزند، فضاي مناسب را به موهاي سفيد از قبل به وجود آمده ميدهند تا خود را
نشان دهند.
سفيد شدن زودهنگام
همانطور كه ميدانيد سفيد شدن موها يكي از آشكارترين نشانههاي بالا رفتن سن است اما هميشه سفيد شدن به علت
كهولت نيست. در تعريف اگر موي انسان سفيدپوست زودتر از 20 سالگي و سياهپوست زودتر از 30 سالگي سفيد شود به آن
سفيد شدن زودرس مو ميگويند.
سفيدي زودهنگام مويسر ممكن است به علت ژني باشد كه از والدينمان به ارث بردهايم اما علل قابل درماني نيز براي آن
وجود دارد. مثلا كمبود ويتامين B12 و ديگر موادغذايي، بيماري تيروئيد، رژيمهاي سخت و طولاني، كمخوني و سيگار كشيدن
(سرعت سفيد شدن مو در سيگاريها 4 برابر افراد غيرسيگاري است.)
برخي تحقيقات نشان ميدهند كه در نژاد هند و اروپائي در مقايسه با آسياييها موها زودتر سفيد ميشود.
نكاتي در مورد سفيد شدن موها
1- موي بدن و صورت هم مثل مويسر خاكستري ميشود اما معمولا اين اتفاق بعد از تغيير رنگ مويسر به وجود ميآيد.
2- سفيد شدن مويسر معمولا از شقيقهها آغاز ميشود و بعد از آن نوبت به تاج سر و بقيه نقاط پشتيسر ميرسد.
3- بعضيها تصور ميكنند كه كندن موي سفيد باعث زياد شدن آنها ميشود. اين تصور صحيح نيست، با كندن موي سفيد
همان يك تار مو مجدداٌ سفيد رشد خواهد كرد.
4- موهاي سفيد معمولا چربي كمتري دارند بنابراين زبرتر و خشكتر از موهاي ديگر به نظر ميرسند.
5- زناني كه پيش از 40 سالگي موهاي سفيد بسيار زيادي دارند،تراكم استخواني كمتري نسبت به افرادي كه موهايشان با
سرعت معمول سفيد ميشود، دارند.
چاره كار
تاكنون داروئي كه بهعنوان پيشگيري قطعي و درمان سفيدي مو در جهان مطرح شده باشد ساخته نشده است اما دانشمندان
بسيار اميدوارند كه در سالهاي آتي در اثر دستكاريهاي ژنتيكي و يا استفاده از داروهائي كه بر كورتكس مو اثر ميگذارند
داروهاي موِثري را كشف و عرضه نمايند.
مراقبتهائي همچون تغذيه صحيح،شستوشوي منظم و ماساژ سر و پرهيز از خاراندن پوست سر با ناخن و خشك كردن
كامل موها پس از شستوشو راههاي خوبي براي حفظ سلامت مو هستند.
براي جبران فقر غذائي پيازمو، استفاده از ميوه و غذاهائي كه حاوي مقادير زيادي ويتامين گروهB هستند نظير تخممرغ و
سبزيجات خوردن روزانه يك قاشق مرباخوري از پودر سبوس برنج كه با كمي شكر يا نبات سائيده و مخلوط شده و يا خوردن
يك ليوان از جوشانده سبوس گندم، جو و برنج در پيشگيري از سفيدي مو و به تاخير انداختن آن موِثر است.
به گفته دانشمندان خوردن مس علاوه بر اينكه به رشد و نيرومند كردن موهاي بدن كمك ميكند ميتواند از سفيد شدن
مويسر هم پيشگيري كند. اما مشكل اين است كه نميتوان مس را در دهان گذاشت و جويد! پس بايد تا ميتوانيد از
خوراكيهائي كه سرشار از مس هستند استفاده كنيد. از جمله اين خوراكيها نخودفرنگي، قارچ، سيبزميني، لوبيا، عدس،
گوجهفرنگي، موز، آلو و سويا را ميتوان نام برد. دكتر سالاري متخصص تغذيه، مصرف با پوست ميوههائي چون سيب،گلابي و
هلو را توصيه ميكند چرا كه اين مواد داراي منگنز، روي، تيتانيوم،آهن و مس هستند و ميتوانند از سفيدي مو پيشگيري كنند.
راز مبارزه با سرطان در موي سفيد؟
همانطور كه گفته شد علت سفيد شدن موي سر عدم توليد ملانين توسط ملانوسيتها است. خطرناكترين نوع سرطان
پوست، سرطاني است كه ملانوسيتها را مبتلا ميكند. اكنون دانشمندان در پي اين هستند كه دريابند چرا ملانوسيتها با
بالارفتن سن ميميرند و مو خاكستري ميشود.
بر اين اساس محققان موسسه سرطانشناسي آمريكا در شهر بوستن تصميم گرفتند طي تحقيقاتي دريابند كه هنگامي كه
سلولها اجازه ميدهند كه مو به رنگ سفيد تغيير رنگ دهد چه اتفاقي ميافتد. آنها ابتدا روي موشها و سپس روي بافت
پوستسر انسان در سنين مختلف آزمايش كردند و الگوي تخليه سلولي مشابهي را مشاهده كردند و دريافتند كه ژني به
نامBCL براي حفظ ملانوسيتها ضروري است. فقدان اين ژن در موش باعث ميشود كه موي حيوان بلافاصله بعد از تولد سفيد
شود. گمان ميرود سفيد شدن زودرس موي انسان نيز بهخاطر جهش در همين ژن باشد. اكنون محققان در پي يافتن اين
مطلب هستند كه چطور ملانوسيتها ميميرند. اين سلولهاي مقاوم كه حتي در برابر اشعه ماوراء بنفش كه بسياري از
سلولها را از بين ميبرد نيز ايستادگي ميكنند، چطور در سن بالا از بين ميروند. با كشف اين راز شايد راه به سوي مبارزه با
سرطان پوست (ملانوما) كه پيشبيني ميشود امسال 55 هزار و 100 مورد ابتلا و 7 هزار و 190 مورد مرگ ناشي از آن در
آمريكا گزارش شود باز شود.
