فضيلت شب و روز جمعه

    
از رسول خدا صل الله عليه و آله روايت شده است كه : شب و روز جمعه بيست و چهار ساعت است و در هر ساعت ، حق تعالى ششصد هزار نفر را از جهنم آزاد مى كند.  

از امام صادق عليه السلام نيز وارد شده است كه  :هر كس مابين زوال (ظهر) روز پنج شنبه تا زوال روز جمعه بميرد، خداوند او را از فشار قبر پناه دهد.

در روايات آمده است كه شب جمعه ، وقت استجابت دعاست . در روايتى ديگر آمده است كه چون شب جمعه مى آيد ماهيان دريا، از آب سر بيرون مى آورند و وحشيان صحرا، گردن مى كشند و حق تعالى را ندا مى كنند كه : پروردگارا ما را به گناه آدميان عذاب مكن !

از امام صادق (ع) روايت شده كه : بپرهيزيد از گناه در شب جمعه ، كه عقوبت گناهان در آن شب مضاعف است ؛ چنانچه ثواب حسنات مضاعف است و هر كه معصيت خدا را در شب جمعه ترك كند، حق تعالى گناهان گذشته او را بيامرزد و هر كه در شب جمعه ، معصيتى را علانيه (علنى) انجام دهد حق تعالى او را به گناهان جميع عمرش عذاب كند و عذاب آن آن گناه را بر او مضاعف كند.

 
آداب شب جمعه :

• 1. مستحب است كه در شب جمعه ذكر « سبحان اللّه و اللّه اكبر و لا اله الااللّه » را زياد بگويد .
• 2. بسيار صلوات فرستادن در اين شب از مستحبات است . روايت شده است كه صلوات فرستادن در شب جمعه ، برابر است با هزار حسنه و محو مى كند هزار گناه را و بالا مى برد هزار درجه را . امام صادق عليه السلام فرمودند: چون عصر روز پنج شنبه مى شود، ملائكه از آسمان به زير مى آيند با قلمهاى طلا و صحيفه هاى نقره و به غير از صلوات بر محمد و آل محمد صل الله عليه و آله تا غروب جمعه چيزى نمى نويسند.
• 3. مستحب است كه انسان در آخر روز پنج شنبه استغفار كند به اين نحو : « استغفر اللّه الذى لا اله الا هو الحى القيوم و اتوب اليه توبة عبد خاضع مسكين مستكين لا يستطيع لنفسه صرفاً و لا عدلاً و لا ضراً و لا حيوة و لا موتاً و لا نشوراً و صلى اللّه على محمد و عترته الطيبين الطاهرين الخيار الابرار و سلم تسليما » .
• 4. خواندن سوره هاى بنى اسرائيل ، كهف ، سه طس ، الم سجده ، يس ، ص ، احقاف ، واقعه ، حم سجده ، حم دخان ، طور، اقتربت ، جمعه در شب جمعه مستحب است . اگر فرصت ندارد ، سوره واقعه و سوره هاى قبل از آن كه ذكر شدند را بخواند. از امام صادق عليه السلام روايت شده هر كه در هر شب جمعه ، سوره بنى اسرائيل بخواند ، نمى ميرد تا به خدمت حضرت قائم عليه السلام برسد و از اصحاب آن حضرت باشد.
• 5. مستحب است كه خواندن شعر در شب جمعه ترك شود.
• 6. مستحب است كه انسان در شب جمعه ، در حق مؤ منين زياد دعا كند.
• 7. مستحب است كه دعاهاى وارده را در شب جمعه بخواند. امام صادق عليه السلام فرمود: هر كه در شب جمعه در سجده آخر نافله شام هفت مرتبه اين دعا را بخواند چون فارغ شود آمرزيده شده باشد و اگر در هر شب ، چنين كند بهتر است و دعا اين است : « اللهم انى اسئلك بوجهك الكريم و اسمك العظيم ان تصلى على محمد و آل محمد و ان تغفرلى ذنبى العظيم » ؛ دعاهاى ديگرى نيز وارد شده است كه در مفاتيح الجنان و كتب دعا موجود مى باشد.
• 8. خواندن دعاى كميل در شب جمعه نيز مستحب مى باشد.
• 9. سزاوار است كه دعاى « اللهم يا شاهد كل نجوى » كه در شب عرفه خوانده مى شود، خوانده شود.
• 10. مستحب است كه انسان در شب جمعه ، ده مرتبه بگويد: « يا دائم الفضل على البرية يا باسط اليدين بالعطية يا صاحب المواهب السنية صل على محمد و آله خير الورى سجية واغفرلنا يا ذالعلى فى هذه العشية »
• 11. مستحب است كه انسان در شب جمعه ، انار تناول كند و در انار خود ديگرى را شريك نكند. همچنين سزاوار است كه دستمالى در زير آن پهن كرده تا دانه اش را ضبط كند، سپس از آن بخورد.
• 12. مستحب است كه انسان بين دو ركعت نافله صبح و فريضه صبح روز جمعه صد مرتبه بگويد « سبحان ربى العظيم و بحمده استغفر اللّه ربى و اتوب اليه »
• 13. مستحب است كه در سحر و شب جمعه اين دعا خوانده شود : « اللهم صل على محمد و آله وهب لى الغداة »
• 14. مستحب است كه چون صبح روز جمعه طالع مى شود اين دعا را بخواند : « اصبحت فى ذمة اللّه و ... »
• 15. مستحب است كه پيش از نماز صبح جمعه سه مرتبه بگويد : « استغفر اللّه الذى لا اله الا هو الحى القيوم و اتوب اليه » . در روايت است هر كس اين را بخواند ، گناهانش گر چه بيشتر از كف دريا باشد، آمرزيده مى شود.

 
آداب روز جمعه:

• 1) مستحب است كه انسان در نماز صبح جمعه در ركعت اول ، سوره جمعه و در ركعت دوم توحيد را بخواند.
• 2) مستحب است كه انسان بعد از نماز صبح جمعه ، پيش از آنكه سخن بگويد، اين دعا را بخواند تا كفاره گناهان او از جمعه تا جمعه ديگر باشد: « اللهم ما قلت فى جمعتى هذه من قول او حلفت فيها من حلف او نذرت فيها من نذر فمشيتك بين يدى ذلك كله فما شئت منه ان يكون كان و ما لم تشاءمنه لم يكن اللهم اغفرلى و تجاوز عنى اللهم من صليت عليه فصلواتى عليه و من لعنت فلعنتى عليه » ؛ بار خدايا هر چه گفته ام در اين جمعه از گفتارى يا هر سوگندى در آن خوردم يا هر نذرى در آن كردم ، خواست تو برابر همه آنهاست . هر كدام را كه بخواهى ، باشد، هست و هر كدام را نخواهى ، نباشد. خدايا بيامرزم و از من درگذر! خدايا هر كه را تو رحمت كنى رحمت او را بخواهم و هر كه را لعنت كنى ، لعنت او را جويم .
• 3) روايت است هر كه بعد از نماز ظهر و نماز صبح در روز جمعه و غير جمعه بگويد : « اللهم صل على محمد و آل محمد و عجل فرجهم » نمى ميرد تا حضرت قائم عليه السلام را دريابد و اگر صد مرتبه اين صلوات را بخواند، حق تعالى شصت حاجت او را برآورد، سى حاجت از دنيا و سى حاجت از آخرت .
• 4) مستحب است كه بعد از نماز صبح جمعه ، سوره الرحمن بخواند و بعد از « فباى آلاء ربكما تكذبان » بگويد : « لا بشيى ء من آلائك رب اكذب » ، من به هيچكدام از نعمتهاى پروردگارم تكذيب ندارم .
• 5) شيخ طوسى رحمت اللّه فرموده كه سنت است بعد از نماز صبح روز جمعه صد مرتبه توحيد و صد مرتبه صلوات بر محمد و آل محمد بفرستد و صد مرتبه استغفار كرده و هر يك از اين سوره ها را بخواند: نساء ، هود ، كهف ، صافات ، الرحمن .
• 6) خواندن سوره احقاف و مؤ منين در روز جمعه ، مستحب است .
• 7) خواندن سوره كافرون ده مرتبه قبل از طلوع آفتاب ، مستحب است .
• 8) غسل جمعه ، استحباب زيادى دارد. همچنين مستحب است كه در موقع غسل كردن اين دعا را بخواند : « اشهد ان لا اله الا اللّه وحده لا شريك له و اشهد ان محمدا عبده و رسوله اللهم صل على محمد و آل محمد واجعلنى من التوابين واجعلنى من المتطهرين » . وقت غسل جمعه از طلوع فجر تا زوال آفتاب (ظهر) است.
• 9) شستن سر با خطمى كه امان می بخشد از پيسى و ديوانگى در روز جمعه مستحب است .
• 10)گرفتن ناخن و شارب در روز جمعه مستحب است و فضيلت زياد دارد ؛ روزى را زياد مى كند و از گناه پاك مى كند تا جمعه ديگر و امان مى بخشد از ديوانگى و خوره و پيسى . مستحب است كه انسان در حين اين عمل بگويد : « بسم اللّه و بالله و على سنة محمد و آل محمد » . در گرفتن ناخن ابتدا انگشت كوچك دست چپ را شروع كند و به انگشت كوچك دست راست ختم كند. همچنين در گرفتن ناخن هاى پاى خود چنين كند؛ پس ريزه هاى ناخن را دفن كند.
• 11)استعمال بوى خوش و پوشيدن لباس پاكيزه در روز جمعه مستحب است .
• 12)صدقه دادن در روز جمعه ، هزار برابر اوقات ديگر است .
• 13)سزاوار است كه براى اهل و عيال چيز نيكو و تازه اى از ميوه و گوشت بخرد تا با آمدن جمعه شاد شوند .
• 14)مستحب است كه انسان وقت ناشتا ، انار بخورد و هفت برگ كاسنى پيش از زوال (ظهر) نيز بخورد. از امام موسى بن جعفر عليه السلام روايت است كه هر كه يك انار در روز جمعه ناشتا بخورد تا چهل روز و اگر دو تا انار بخورد تا هشتاد روز و اگر سه انار بخورد تا صد و بيست روز دلش را نورانى گرداند و هر كه وسوسه شيطان از او دور گردد، معصيت خدا نكند و هر كه معصيت خدا نكند داخل بهشت مى شود .
• 15)خوب است كه در روز جمعه خود را از كارهاى دنيا فارغ سازد و به آموختن مسائل دين مشغول شود. نه آنكه روز جمعه را به سير و گشت و تفرج در باغ ها، مصاحبت با اراذل و بی عاران ، مسخره گى ، عيب گويى مردمان خنده هاى قهقهه و خواندن اشعار ، صرف كند.
• 16)مستحب است كه انسان در روز جمعه ، هزار مرتبه صلوات بفرستد.
• 17)زيارت حضرت رسول صل الله عليه و آله و ائمه طاهرين عليه السلام در روز جمعه ، ثواب دارد.
• 18)رفتن به زيارت قبر پدر و مادر و اموات در روز جمعه فضيلت بسيار دارد.
• 19)خواندن دعاى ندبه در صبح جمعه ، مستحب مى باشد.
• 20)مستحب است كه انسان هنگام زوال شمس ، دعايى را كه محمد بن مسلم از حضرت صادق عليه السلام روايت كرده است ، بخواند كه اول آن چنين است : « لا اله الا اللّه و اللّه اكبر و سبحان اللّه و الحمد لله الذى لم يتخذ ولدا و ... » .
• 21)خواندن نماز ظهر جمعه به سوره جمعه و منافقون و نماز عصر به سوره جمعه و توحيد مستحب است .
• 22)خواندن دعاى « اللهم هذا يوم المبارك » از صحيفه كامله ، سوره قدر و دعاى عشرات در روز جمعه مستحب است .